Thói quen sử dụng thuốc giảm đau thường xuyên - “Tưởng lành hóa dữ”!


13:21 - 05/03/2020

Sử dụng thuốc giảm đau mỗi khi cơn đau tìm đến là thói quen của rất nhiều người hiện nay, bởi sự tiện lợi cũng như tác dụng nhanh, mạnh mà nó mang đến. Tuy nhiên, song hành với đó là tỷ lệ số ca nhập viện cấp cứu vì ngộ độc thuốc cũng có xu hướng tăng cao. Bởi vậy, biện pháp giảm đau này thực chất vẫn tiềm ẩn nhiều mối nguy hại cho sức khỏe. Mời bạn đọc cùng tìm hiểu cụ thể vấn đề trên trong nội dung bài viết dưới đây!

Thuốc giảm đau là gì?

Thuốc giảm đau là những loại thuốc được sử dụng để điều trị các cơn đau do bệnh lý, chấn thương hoặc phẫu thuật gây nên. Thuốc hoạt động bằng cách ngăn chặn các tín hiệu đau từ não bộ. Mỗi cơn đau lại phù hợp với từng loại thuốc khác nhau.

Thuốc giảm đau ra đời được xem là một trong những thành tựu của ngành y dược. Nhờ có nó mà rất nhiều người bệnh đã vượt qua được những cơn đau, chống chọi thành công với bệnh tật. 

>>> Xem thêm: Thuốc giảm đau pa-ra-ce-ta-mol có thể gây suy gan cấp. Tìm hiểu ngay!

Thuốc giảm đau có mấy loại?

Tùy từng trường hợp với mức độ và tần suất cơn đau khác nhau, các chuyên gia sẽ chỉ định loại thuốc giảm đau phù hợp. Thông thường thuốc giảm đau được phân thành 3 loại sau đây:

Thuốc giảm đau ngoại biên 

Các thuốc giảm đau ngoại biên là những loại thuốc thường gặp và được sử dụng phổ biến nhất trong cuộc sống thường ngày. Các thuốc này chính là pa-ra-ce-ta-mol và các thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) như ibu-pro-fen, di-clo-fe-nac, ce-le-co-xib,... 

Trong đó, pa-ra-ce-ta-mol là thuốc cơ bản trong điều trị các cơn đau từ nhẹ đến trung bình. Tuy nhiên, thuốc không được khuyến cáo dùng trong các trường hợp đau do viêm vì gần như không có tác dụng chống viêm, đặc biệt có thể gây độc gan nếu sử dụng quá liều hoặc sử dụng trong thời gian dài. 

Các thuốc nhóm NSAIDs có tác dụng giảm các cơn đau nhẹ và trung bình ở liều thấp và chống viêm ở liều cao hơn. Thuốc thường được sử dụng để điều trị các cơn đau do chấn thương nhẹ, do viêm, đau nửa đầu, thoái hóa khớp. Nhóm thuốc này có nhiều tác dụng phụ, đặc biệt là các tác dụng phụ trên tiêu hóa như đau thượng vị, khó tiêu, buồn nôn, nôn. Thuốc chống chỉ định đối với bệnh nhân viêm loét dạ dày tiến triển do nguy cơ gây loét và chảy máu đường tiêu hóa. Thuốc còn làm nặng thêm tình trạng tăng huyết áp đang được điều trị và giảm tác dụng của thuốc hạ huyết áp. 

Thuốc giảm đau trung ương

Nhóm thuốc này gồm các thuốc opioid có tác dụng giảm đau với cơ chế tác dụng lên thần kinh trung ương. Thuốc được chia thành hai nhóm nhỏ: Nhóm opioid yếu như co-de-in, tra-ma-dol và nhóm opipoid mạnh như mor-phin, oxy-co-done. Cụ thể: 

- Co-de-in và tra-ma-dol được dùng để điều trị cơn đau từ trung bình đến nặng mà khi sử dụng các thuốc giảm đau ngoại biên không hiệu quả. Các tác dụng phụ thường gặp của thuốc bao gồm buồn nôn, nôn, buồn ngủ, chóng mặt, khô miệng, táo bón. 

- Các opioid mạnh như mor-phin, oxy-co-done, fen-ta-nyl được dùng trong các cơn đau nghiêm trọng, đau dai dẳng khó điều trị, đặc biệt là đau do ung thư. Khi dùng thuốc trong thời gian dài sẽ gây ra các nguy cơ bị lệ thuộc thuốc và nghiện thuốc. Thuốc được phân loại là nhóm thuốc gây nghiện nên được quản lý rất chặt chẽ và chỉ được sử dụng khi được bác sĩ kê đơn. Phản ứng phụ của thuốc gồm táo bón dai dẳng, buồn ngủ, buồn nôn và nôn. Các phản ứng khác có thể bao gồm: Hưng phấn, ác mộng, đặc biệt ở người cao tuổi, lú lẫn, ảo giác; suy hô hấp, có thể ngừng thở do quá liều; tăng áp lực nội sọ; bí tiểu và ứ đọng nước tiểu trong trường hợp ung thư tiền liệt tuyến hoặc hẹp niệu đạo; hội chứng cai thuốc khi ngừng đột ngột. 

Thuốc giảm đau thần kinh

Các cơn đau có nguồn gốc thần kinh được điều trị bằng các thuốc chống động kinh như ga-ba-pen-tin, pre-ga-ba-lin, car-ba-ma-ze-pine; thuốc chống trầm cảm như ami-trip-ty-line, nor-trip-ty-line,... Các thuốc này sẽ được bác sĩ kê đơn độc hoặc phối hợp 2 loại, bắt đầu từ liều thấp sau đó tăng liều dần đến khi kiểm soát tốt cơn đau. Tác dụng phụ của nhóm thuốc này bao gồm mệt mỏi, chóng mặt, buồn ngủ, mất tập trung, lệ thuộc thuốc, nguy hiểm hơn là có thể dẫn đến suy nghĩ hoặc hành vi tự tử. 

Thuốc giảm đau nói chung tiềm ẩn nhiều tác dụng phụ

Thuốc giảm đau nói chung tiềm ẩn nhiều tác dụng phụ

>>> Xem thêm: Ngộ độc thuốc giảm đau pa-ra-ce-ta-mol - chớ nên xem thường! 

Thói quen sử dụng thuốc giảm đau thường xuyên - “Tưởng lành hóa dữ” 

Trên thực tế, nhiều trường hợp đã phải nhập viện cấp cứu vì bị xuất huyết tiêu hóa, dị ứng, suy gan, suy thận do tự ý dùng thuốc giảm đau. Dưới đây là một số trường hợp cụ thể cho thấy rõ tác hại khôn lường của nhóm thuốc tưởng chừng như vô hại này:  

Đó trường hợp của chị N.T.T.H. (Hà Nội), lần ấy tưởng chỉ sốt virus đơn giản mà chị suýt bị hỏng gan chỉ vì dùng thuốc giảm đau, hạ sốt.

Chị H. kể, khi bị sốt cao, đau đầu 2 ngày, chị đi khám thì được chẩn đoán là sốt virus, bác sĩ có chỉ định cho uống pa-ra-ce-ta-mol 500mg/lần cách 4-6 giờ uống 1 viên, nếu sốt 5 ngày không hết thì đi khám lại. Sốt đến 7 ngày đi khám lại, chị vẫn được chẩn đoán là sốt do virus, ngoài uống thuốc giảm đau, hạ sốt, vitamin, truyền dịch chị không phải dùng thêm bất cứ loại thuốc nào khác. Đến khi uống viên hạ sốt ef-fe-ral-gan co-de-in 500mg sủi mà chị H. không thấy thuyên giảm được là bao, chị tự ý uống 2 viên pa-na-dol ca-fe-in 500mg mới thấy thuyên giảm. Uống thuốc như vậy trong 3 ngày, mỗi ngày 5-6 lần, chị H. thấy đau đầu dữ dội, không ngủ được, đau tức vùng bụng, nôn nhiều, hoa mắt chóng mặt chị mới tới Khoa Truyền nhiễm - Bệnh viện Bạch Mai khám. Tại đây, sau khi làm các xét nghiệm máu, xét nghiệm chức năng gan, chị H. được bác sĩ chẩn đoán là viêm gan cấp do pa-ra-ce-ta-mol. Chỉ số men gan của chị lên cao hơn rất nhiều lần so với giá trị bình thường đồng thời xét nghiệm các chức năng khác của gan đều bị rối loạn. Kết quả siêu âm gan của chị H. cho thấy, nhu mô gan không đồng đều.

Lạm dụng thuốc giảm đau có thể gây ngộ độc gan

Lạm dụng thuốc giảm đau có thể gây ngộ độc gan

Một trường hợp khác là anh C. (45 tuổi), vốn bị đau đầu do viêm xoang đã lâu, nghe bạn mách thuốc giảm đau trị viêm xoang hay nên anh C. tìm uống. Khi uống đến ngày thứ 3 thì anh bị đau bụng dữ dội nên người nhà phải đưa vào viện cấp cứu. Kết quả chụp CT cho thấy anh bị thủng dạ dày, phải phẫu thuật. Các bác sĩ nhận định trường hợp này nếu để trễ thì dịch, thức ăn từ dạ dày sẽ trào ra, gây viêm phúc mạc, có thể nguy hiểm đến tính mạng.

Ngoài xuất huyết hệ tiêu hóa, các bác sĩ tại bệnh viện cũng từng tiếp nhận một số ca dị ứng sau khi uống thuốc giảm đau. Gần đây nhất là anh L. (35 tuổi), anh thường xuyên bị đau khớp nên nghe bạn mách uống thuốc giảm đau. Bản thân anh L. có tiền sử hay dị ứng nổi mề đay từ trước. Sau khi uống được một liều thuốc giảm đau, anh L. bị ngứa, phù toàn thân, không đi tiểu được phải nhập viện cấp cứu. Các bác sĩ cho hay trường hợp anh L. nếu nghĩ bị dị ứng thông thường mà tìm mua thuốc uống, kéo dài thời gian đi cấp cứu thì rất dễ dẫn đến suy gan, suy thận không hồi phục. 

>>> Xem thêm: Dùng pa-ra-ce-ta-mol thường xuyên để giảm đau xương khớp có gây ngộ độc gan không?

Trần Huy


* Tác dụng có thể khác nhau tuỳ cơ địa của người dùng
Copyright © 2019.